ŚWIAT WARHOLA

Andy Warhol

W roku 2017 będziemy obchodzić 30 rocznicę śmierci Andy Warhola.
Kim naprawdę był Andy Warhol, artysta budzący do dziś duże kontrowersje, portrecista każdego liczącego się celebryty lat 60-tych?

Początki

Andy Warhol, syn czeskiego górnika, emigranta z Karpat, zdumiewa imponującym wachlarzem swej twórczej działalności. Głównie znamy jego wizerunek jako malarza, fotografa, pisarza i filozofa, realizatora filmowego i producenta telewizyjnego. Mało kto wie, że Andy Warhol został także wydawcą własnego magazynu, modelem reklamowym i projektantem awangardowych ubrań. Żaden inny artysta w ciągu ostatnich siedemdziesięciu lat nie wywarł tak ogromnego wpływu na nasze symbole życia miejskiego.

Andy Warhol
Po ukończeniu College of Fine Art of Carnegie Institute of Technology w Pittsburgu, Andy Warhol przybywa w 1949 roku do nowojorskiego Manhattanu i pracuje jako tzw.

artysta komercyjny.

Ilustruje odzież i akcesoria do reklam zamieszczanych w najpoczytniejszych magazynach: The New York Times, Harper’s Baazar, Glamour. Warto wspomnieć, iż era ilustracji mody skończyła się przed 1949 rokiem, wyparła ją fotografia. Rysunki Warhola różnią się znacznie od typowej ilustracji reklamowej i szybko przynoszą mu rozgłos. Jego nowatorstwo polega na tworzeniu symbolicznego obrazu ilustrowanego przedmiotu, nie jego realnego portretu.

Warhol rysunek

Od wczesnego dzieciństwa fascynuje Warhola Hollywood i jego gwiazdy. Sława, piękno, pożądanie, bogactwo i skandale stale towarzyszą jego boginiom. Andy Warhol namiętnie kolekcjonuje autografy, magazyny, zdjęcia i przedmioty osobiste takich sław jak: Marilyn Monroe, Elizabeth Taylor, Greta Garbo, Brigitte Bardot czy Kim Novak. Marzeniem artysty staje się stworzenie studia filmowego na wzór Hollywood i kreowanie przyszłych gwiazd.

Warhol fabrykaW 1963 roku Warhol otwiera studio zwane srebrną fabryką, zawdzięczające swój przydomek srebrnemu wystrojowi wnętrza. Tu Andy Warhol, oprócz pasji filmowej, koncentruje się na malarstwie, happeningu i produkcji muzyki awangardowej. Fabryka bardzo szybko staje się miejscem, w którym należy bywać. Warhol obracający się w homoseksualnych kręgach i przyciągany przez subkulturę „drag queens”, tworzy swoje „supergwiazdy” z mieszanki ekshibicjonistów, transwestytów i tzw. „pięknych ludzi”, i obsadza je we własnych produkcjach filmowych. Viva, Ultra Violet, Candy Darling, Ingrid Superstar zaczynają kształtować gusty opinii społecznej poprzez swoją pracę i styl. Pojawiają się na okładkach najpoczytniejszych magazynów, a to, co mówią, robią i noszą staje się równie ważne jak to, co produkują. Ich naśladowcami są zarówno projektanci haute couture, jak i młodzież na ulicy. Warhol i jego przyjaciele przyciągają media, a wpływ

srebrnej fabryki

przyczynia się w znacznej mierze do narodzin nowego stylu tego okresu, naszej pop kultury.

warhol-campbell-2
Wariacje na temat pomidorowej zupy z puszki Campbells

Andy Warhol jako twórca filmów awangardowych uwielbia eksperymentować i jest wolny od uprzedzeń. Jego filmy pomagają zalegalizować narkotyki i seks na ekranie. Wielogodzinne filmowanie tej samej czynności lub obiektu (np.: sen, jedzenie, Empire State Building) sprawia jednak, iż o filmach Warhola łatwiej jest opowiadać niż je oglądać.

Współczesny świat mody przyjął wiele cech przypisywanych dawniej Hollywood i sztuce awangardowej. Nastoletnie modelki stały się symbolami epoki, zajmując miejsce dawnych gwiazd filmowych, natomiast prowokacyjne zachowanie artystów takich jak Warhol czy Candy Darling odnajdziemy dziś np. wśród współczesnych projektantów mody.

Warhol 4
Jay Johnson, Andy Warhol and Candy Darling by Richard Avedon (1969)

W latach 60-tych Warhol ma bezpośredni kontakt z modą awangardową poprzez szokującą amerykańską projektantkę Betsey Johnson. Butik „Paraphernalia”, dla którego Johnson tworzy swoje kreacje, oprócz nowatorskiej odzieży sprowadzanej z Londynu (m.in. Mary Quant), proponuje głównie ubrania wykonane z plastiku, papieru i metalu. Podczas happeningów mody i reklamy na ścianach sklepu wyświetlane są filmy Warhola, a wykreowany przez niego zespół Velvet Underground daje tu koncerty.

Warhol dress
Sukienki projektu Warhola: „Brillo Box” i „Fragile”

Warhol zaczyna samodzielne eksperymenty z modą – tworzy z ludzi żywe obiekty sztuki, noszące jego dzieła (np. papierowe torby z nadrukami: Banana, Fragile). Tworzy również T-shirty i szale z własnym wizerunkiem, a razem z projektantem Stephenem Sprouse wypuszcza na rynek w połowie lat 80-tych kolekcję ubrań opartą na jego wcześniejszym malarstwie „Kamuflaż”.

Fascynacja modą

przejawia się również w obecności Warhola na pokazach wielkich projektantów (Versace, Valentino, Gaultier), uwiecznianiu modeli na zdjęciach i nabywaniu markowych ubrań.

W 1975 roku Andy Warhol projektuje własną kolekcję na nowojorską wystawę „Moda i Fantazja”. Jego kreacje powstają z markowych ubrań najlepszych projektantów, które rozcina na kawałki, a następnie zszywa różne fragmenty w jedną całość. Można w tym przewidzieć styl dekonstruktywizmu, który pojawi się w modzie u schyłku XX wieku. Warhol staje się tym samym prekursorem takich projektantów, jak Rei Kawakubo czy Martin Margiela.

Warhol Naomi Campbell Marilyn
Naomi Campbell w sukni „Marilyn” Versace

Malarstwo artysty jest źródłem inspiracji dla wielu projektantów mody. W 1970 roku Halston projektuje ubrania w oparciu o „Kwiaty” (1960), a dwadzieścia lat później Versace prezentuje na Naomi Campbell suknię zatytułowaną „Marilyn”, inspirowaną wcześniejszym dziełem Warhola (kolekcja wiosna/lato 1991).

Andy Warhol, wchłonięty przez magię świata mody, sam zostaje modelem. Jego zdjęcia ukazują się w najpoczytniejszych magazynach, występuje także na wybiegu.

Warhol, uważany za wyrocznię dobrego gustu i stylu, stale dążył do zmiany swojej tożsamości. Doskonale wiedział jak skupiać uwagę otoczenia na własnej osobie. Na początku kariery dokonuje nieznacznej korekty twarzy, poddając się operacji plastycznej nosa. Zmienia styl ubierania się, zastępując pozorną niedbałość wczesnych lat 50-tych garniturami szytymi na miarę, podczas podróży do Hongkongu w 1956 roku. Nie przewiduje wówczas, że ponad czterdzieści lat później amerykańska sieć sklepów GAP wykorzysta jego wizerunek i garnitur do własnej kampanii reklamowej, promując ją hasłem: „Andy Warhol nosił khaki”. Calvin Klein w promocji słynnych perfum „CK ONE” również zapożycza przykłady z osobowości fabryki. Seria reklam telewizyjnych i prasowych przedstawia młodych ludzi (z debiutującą Kate Moss) w pozach nawiązujących do słynnego roznegliżowanego zdjęcia bywalców fabryki Richarda Avedona.

Warhol CK One
Reklama CK ONE Calvina Klein

Lata 60-te kreują

niezapomniany styl

artysty: czarna skórzana kurtka, jeansy, prążkowane T-shirty. Lata 70-te dodają kaszmirowe swetry i marynarki szyte na miarę. Następna dekada dorzuca czarne golfy i stonowane garnitury.

Warhol

Bardzo istotne są akcesoria noszone przez Warhola, które razem z ubraniami współtworzą jego charakterystyczny wygląd. Ciemne okulary, gorset (noszony od 1968, po postrzeleniu 32 kulami), oraz peruka, zmieniająca swą barwę od srebrnej poprzez szokującą biel w latach 80-tych. Ta ostatnia wygląda bardziej na modny dodatek niż na metodę ukrywania łysiny.

WarholWarhol stosuje dużo kosmetyków, uwielbia także perfumy. W 1980 roku za pomocą bardzo mocnego makijażu i różnorodnych peruk, przeistacza się w postacie prawie kobiece, wyrażając swoim ciałem relacje między transformacją, odnową i upiększeniem.

Warhol jako pierwszy potrafi umiejętnie łączyć sztukę i przyjemność, biznes i życie nocne. Pod koniec lat 70-tych wraz z klubem nocnym „Studio 54” rozpoczyna się nowa era disco. Artysta razem z przyjaciółmi: Halstonem, Lizą Minnelli i Biancą Jagger staje się częstym gościem tego klubu. Wkracza do zamkniętego kręgu „celebrities”, gdzie jego przewodniczką zostaje Diana Vreeland. Nie zapomina jednak o twórczym świecie undergroundu, z którym łączy go malarz Jean-Michael Basquiat, czy muzyk Jim Morrison z The Doors.

Andy Warhol w ciągu całego życia zajmował pozycję prowokującą. Stał się ojcem współczesnej pop kultury, a jego obrazy gwiazd filmowych i przedmiotów konsumpcyjnych identyfikowane są jako kwintesencja sztuki pop. Umarł w wieku 58 lat.

Po śmierci artysty jego kulturowe dziedzictwo rozszerzyło swoje wpływy. Ugruntowała się pozycja Warhola jako czołowego artysty i twórcy filmowego, a prace wywierają nadal duży wpływ na malarzy, fotografów, projektantów, wydawców. Współczesne filmy na temat jego życia i fabryki to: „I shot Andy Warhol” (1996), „Basquait” (1996, ze znakomitą kreacją Davida Bowie jako Andiego), „Factory Girl” (2006).

warhol-interview-magazine

Do dziś wydawany jest nieprzerwanie magazyn Interview Magazine założony przez Warhola w 1969 roku.

Wirtualna podróż do muzeum Andy Warhola.

Agata

Źródło zdjęć: Internet

  • Ciekawy artykuł, pozdrawiam

  • Dzięki za świetny tekst i przypomnienie postaci Andy Warhol’a – niesamowitej osobowości i artystycznej duszy. Bardzo żałuję, że nie udało mi się odwiedzić jego muzeum, które znajduje się na Słowacji. Może będzie jeszcze okazja 🙂

    • Ja miałam szczęście być na wystawie retrospektywnej poświęconej Warholowi w Londynie. Zakres i wszechstronność jego prac poraża!

  • Artur Baranowski

    Wielki ekscentryk i artysta. Nie każdy go lubi, bo nie wszyscy go rozumieją. Ale ma swoje miejsce w historii kultury, a jego słynny kolage zdjęć Monroe jest nieśmiertelny. Jak jego wariacje na temat puszki pewnej zupy.

    • Wciąż mnie zadziwia jak niektórzy potrafią być kreatywni i wszechstronni w swoich działaniach. I tyle po sobie pozostawić.

  • Wielki artysta. Moda lat 60 do dzisiaj robi na mnie wielkie wrażenie 🙂

  • Na zajęciach z historii sztuki chłonęłam wszystko to, co było mówione o nim i jego „kolegach po epoce”. Po raz pierwszy widziałam jego prace podczas wystawy w Brukseli. Naprawdę geniusz w swojej prostocie. Świetny wpis – mnóstwo w nim konkretnych informacji.

  • Ja dostałam ksywę w pracy Andy, bo podobno i wyglądem i charakterem go przypominam..serio 😉